Billund (Denemarken) -  Eigenlijk zit het tij totaal tegen. Kinderen hebben computers, tablets, mobieltjes en spelen met Wii's. Kinderen stoppen op jongere leeftijd met speelgoed dan vroeger. En dan is het ook nog crisis. Toch boekt een 'oude' Europese fabrikant van overbekend speelgoed, die in 2004 bijna failliet was, de laatste jaren spectaculaire resultaten.

Terwijl een paar duizend kinderen (en hun ouders) zich in de Utrechtse Jaarbeurs vermaken op een speelgoedbeurs van de oude Europese fabrikant, verklaart Jorn Lykke (42) elders in het enorme gebouw het succes van het bedrijf waar hij sinds 2005 voor werkt.

In cijfers ziet dat succes er zo uit: een jaarlijkse groei van meer dan 15 procent; een omzet die in vijf jaar tijd meer dan verdubbeld is; een winst die in 2012 4,5 keer zo hoog was als in 2008. Lykke, verantwoordelijk voor de gang van zaken in ScandinaviŽ en de Benelux, verwacht dat het groeitempo dit jaar wat lager uitvalt. Maar ook een omzetstijging van rond de 10 procent blijft een fraai resultaat voor een firma die opereert in een sector die nauwelijks groeit. O ja, het bedrijf waar Lykke general manager is, heet Lego.

Radicaal besluit
"We waren de weg kwijt", vertelt Lykke over de tamelijk rampzalige staat waarin Lego rond 2004 verkeerde. Na een flinke groei in de jaren negentig probeerde het Deense familiebedrijf de naam Lego verder uit te baten: er kwamen Lego-films, Lego-pretparken, Lego-videogames en zelfs Lego-kleding. "We deden dingen waar we niet goed in waren. En waar we wel goed in waren, deden we niet helemaal goed meer."

Een radicaal besluit volgde. Alles wat niet met bouwstenen te maken had, ging de deur uit. De pretparken, games en films bestaan nog, maar zijn in handen van andere bedrijven. Zij betalen Lego voor het gebruik van de merknaam. Lego richt zich weer op de steentjes die het in 1958 voor het eerst op de markt bracht.

Dat heeft geloond. Lego voor meisjes is een succes. Dozen met Lego rond een thema (Legends of Chima, Superman, Star Wars, maar ook 'City' en 'Architecture' en 'Technic') lopen goed tot heel goed. Van de crisis heeft Lego weinig of geen last. Lykke: "Mensen wachten wel met de aankoop van een nieuwe, dure tv, maar ze beknibbelen niet op de cadeautjes voor hun kinderen."

China en Rusland
In Noordwest-Europa, waar Lego al lang een begrip is, stijgen de verkopen. In die regio spelen kinderen relatief vaak binnen, besteden ouders meer geld aan speelgoed dan elders en geloven ouders dat kinderen van spelen met speelgoed veel kunnen leren. Buiten die regio groeit Lego nog harder. In Oost-Europa, Rusland, de VS en in China bijvoorbeeld. Veel aanpassingen in het assortiment hoeft Lego daarvoor niet te doen. "Geef kinderen uit verschillende landen Lego en ze gaan bouwen", zegt Lykke. "Zoals ze gaan voetballen als je ze een bal geeft."

Natuurlijk zijn er verschillen tussen landen. "In Nederland doen treinen het goed. In Duitsland en Nederland verkopen we veel 'Technic'. 'Superman' loopt in het ene land wat beter dan in het andere. Maar groot zijn de verschillen niet. Een apart assortiment voor China bijvoorbeeld, zie ik nog niet komen."

Om ideeŽn op te doen en te toetsen, onderhoudt Lego veel contacten met klanten (kinderen, ouders en fans) en leveranciers. Het bedrijf heeft ruim 160 ontwerpers in huis, met 22 verschillende nationaliteiten. In MŁnchen, Los Angeles en Tokio zijn 'luisterposten' gevestigd waar een paar mensen speuren naar trends. Het precieze effect van al die invloeden is moeilijk te duiden, maar ergens drukken ze een stempeltje op de producten die Lego maakt. Overigens duurt het twee jaar voordat een idee de vorm heeft van een nieuw product dat de fabriek uitrolt.

Nederland was, is en blijft een belangrijk land voor Lego. Zich baserend op cijfers van het onderzoeksbureau Gfk stelt Lykke dat Lego in Nederland zelfs de grootste is op speelgoedgebied, groter dan Mattel (Barbie) en Hasbro (Monopoly). En passant laat hij even vallen dat de beurs in de Jaarbeurs het grootste Lego-event ter wereld is.

De rijkste man van Denemarken
De Deen Ole Kirk Kristiansen begon in 1932 met de fabricage van houten speelgoed. In 1958 kwam zijn bedrijf met de beroemde bouwstenen van plastic. Lego is nog altijd een familiebedrijf. Ole's kleinzoon Kjeld Kirk Kristiansen, die Lego tot 2004 leidde, is grootaandeelhouder. Hij geldt als de rijkste man van Denemarken. Het Amerikaanse blad Forbes schatte zijn vermogen eind maart op ruim 5 miljard euro.

Lego presteert de laatste jaren zeer goed. In 2008 werd op een omzet van 1,2 miljard euro een winst geboekt van 160 miljoen. Vorig jaar bedroeg de omzet 3,1 miljard euro en de winst 740 miljoen euro. Het aantal werknemers steeg in die periode van 5388 tot 10.400.

Lego voerde zijn winst in het afgelopen half jaar nog verder op. Het bedrijf maakt nu meer winst dan het grotere Mattel en passeerde Hasbro als de op een na grootste speelgoedproducent ter wereld. Lego maakt zijn stenen op vier plekken: Denemarken, Hongarije, TsjechiŽ en Mexico. Lego-producten zijn in 130 landen te koop.